Dünya Bayramları

A man performs a traditional dance in celebration after attending Eid al-Fitr prayers to mark the end of the fasting month of Ramadan in Somalia's capital Mogadishu, July 28, 2014. REUTERS/Feisal Omar (SOMALIA - Tags: SOCIETY RELIGION TPX IMAGES OF THE DAY)

Dünya Bayramları

İslam dünyasında Ramazan ayı yıl boyunca heyecanla beklenir. Çünkü Ramazan, imanımızı yenilediğimiz, Rabb’imize yaklaştığımız, hayır yolunda birkaç adım daha attığımız aydır. Ramazan zamandır ve mekândır. Yürüyorken koştuğumuz, hatta uçtuğumuz bir makamdır.

Kur’an bize Ramazan’ın erkânından bahseder, oruç ibadetinin sınırlarını çizer. Bayramın nasıl kutlanacağı ise zikredilmemiştir. Ama enteresandır, dünyanın neresinde olursa olsun Ramazan Bayramı aynı kodlar etrafında kutlanıyor. O zaman merak ediyoruz, acaba Peygamber Efendimiz ve sahabeler bayramı nasıl geçirirlerdi? Kaynaklarda şöyle bir bilgiyle karşılaşıyoruz: Erken kalkmak, gusletmek, misvak kullanmak, güzel koku sürünmek, yeni ve temiz elbise giymek, sevindiğini belli etmek, yüzük takmak, karşılaştığı müminlere güler yüzle selam vermek, fakirlere çok sadaka vermek, dargınları barıştırmak, akrabayı ve din kardeşlerini ziyaret etmek, onlara hediye götürmek sünnettir. Peygamber Efendimiz’in sünnetini takip eden dünya Müslümanları, bu evrensel şenliği örfi motiflerle de işleyince, karşımıza eşsiz güzellikte bir manzara çıkıyor. Gelin bu manzarayı hep birlikte temaşa edelim.

 

Çok Dilli Hutbe, Tek Dilli Bayram: Rusya

Şayribek Dujumaliyev: Geniş coğrafyasıyla Rusya, içerisinde pek çok farklı ırktan Müslümanı barındırır. Çeçenler, Ahıska Türkleri, Özbekler, Dağıstanlılar… Bizim ülkemizde cami olmadığı için Müslümanlar bir ev belirleyerek Ramazan ayı boyunca teravihlerini o evde kılarlar. Erkekler teravihten sonra dini sohbetlere katılır. Bayramda ise her millet kendi bayram namazını kendi içinde kılar, hutbesini kendi dilinde okur. Bayram namazında ayrılsak da bayramı hep birlikte kutlarız. Çocuklarımız en güzel kıyafetlerini giyer, ev ev dolaşarak torbalarını şekerle doldururlar. Bayram ziyaretlerinde ikramlarımız bol olur. Geleneksel mantımız var, Özbek pilavımız var. Her evde dua edilir, Kur’an okunur. Ev sahibi misafirlere hediye olarak kokulu mendil verir. Bizde bayram böyle kutlanır.

 

Bosna Hersek’e Özgü Bayram Likörü

Emil Behiç: Bizde bayrama akrabalarla, komşularla birlikte hazırlanılır. Savaş öncesi Müslüman olmayan komşularımız da bize katılırmış ancak şimdi daha çok Müslümanlar arasında yapılıyor. Türkiye’deki gibi her evde baklava yapılır bayram için. Börek ve çörekler de hazırlanır bayramdan önce. Tüm aile bir eve toplanıp kahvaltı yaparız bayram sabahı. Bosna’da bayram en çok gençler içindir. Aileleriyle bayramlaştıktan sonra, arkadaşlarıyla buluşup sabaha kadar eğlenirler. Bu yüzden bayramlıklar ve yeni kıyafetler çok önemlidir. Hatta yeni kıyafetlerini göstermek için caddelerde dolaşır insanlar. Bir de bayramda likör ikram edilir. Normalde alkol kullanmayan insanlar bile bayramda hem misafirlerine sunar, hem de sunulan içkileri geri çevirmez.

 

Suudi Arabistan’da Bayram Kokusu

Nafla Abdulnour: Arabistan’da bayramın gelişi takvime göre değil aya göredir. Bir hafta öncesinden çölde hilal gözlenmeye başlar. Çölden haber gelince bayram hazırlığı başlar. Çoluk çocuk herkes bayram namazına gider. Kız çocuklarına gelinlik ve tuvalet giydirirler, erkek çocukları da en şık kıyafetleriyle getirilir bayram namazına. Bayram namazından sonra binlerce Müslüman birbirleriyle bayramlaşmaya başlar. Evlerde misafirlerin onuruna tütsü yakılır. Arap kahvesi olmazsa olmazımızdır ve yanında da hurmadan yapılmış tatlılar ve şerbetli tatlılar ikram edilir misafirlere. Kadın erkek herkes parklara, eğlence yerlerine gider. Arabistan’da bayram eğlence demektir.

 

Bayram Tebriğiyle Helalleşen Ülke: Endonozya

Zaskia Munaf: Arife günü akşamı köylerin veya mahallelerin gençleri bir araya gelerek “Tekbiran” kutlaması yaparlar. Ellerinde meşaleler ile tekbirler eşliğinde sokak sokak dolaşırlar. Sesleri duymaya başlayınca ben çok heyecanlanırdım küçükken. Kendimi çok güçlü hissederdim. Şehir meydanında ise, insanlar arabalarını süsleyerek ellerinde deflerle tekbiri getirirler. Bu kutlama namaz vaktine kadar devam eder. Bayramlaşırken birbirimize “Mohon maaf hir bathin” (Geçmişte yaptığım hata ve yanlışlardan dolayı özür dilerim) deriz. Bayram vesilesiyle birbirimizle helalleşmiş oluruz. Bayramın başlayış ve bitişini davulla haber verirler.

 

Pakistan: Kadınlar İçin Bayram

Saima Rampal: Bizim bayramlarımız en çok kadınları mutlu eder çünkü kadınlar bayrama hazırlık olarak çeşitli ziynet eşyaları alırlar, renk renk kumaşlardan kıyafet diktirirler ve bayram sabahı namaza giderler. Namazdan sonra kınacıların önüne dizilip ellerine farklı motiflerde kınalar işletirler. Sonrasında herkes misafirlerine ikramda bulunmak için evlerine dağılır. Çocuklar sokaklarda oynar, erkeklerse mescitlerden ayrılmayıp çeşitli dini sohbetleri dinlerler. Sokak satıcıları, bayramların olmazsa olmazıdır; yağda hamur kızartarak yaptıkları tatlıları satmak için adeta şov yaparlar.

 

Somali’de Bayramın Bereketi

Enver Abdulhaliq: Ramazan Bayramı ülkemizin en büyük festivalidir. Kutlamalar Ramazan’da başlar. Evlerimiz ve sokaklarımız ışıklarla ve çiçeklerle süslenir. Biz de sizin gibi sahura davulla uyanıyoruz. Bayramda şehirlerin ve kasabaların belirli yerlerine kıyafet, oyuncak ve şeker satılan panayır alanları kurulur. Ev yerine açık havada bayramı geçirmeyi tercih ederiz. Biz çocukluğumuzda yatmaya bile eve gelmek istemezdik. Bayramda bu kutlu günleri fırsat bilip yağmur duasına çıkarız; yağmur ve bereket için Allah’a yalvarırız.

 

Suriye’de Bayram mı?

Şeyma Kaya: Suriye ile sınır bayramlaşmalarımızı bilirsiniz; yıllar boyunca sınırın öte tarafında canlarının yarısını bırakan insanların buluşmalarına tanıklık etti bizim topraklarımız. Ramazan yalnızca oruç ve ibadetin yapıldığı kutsal ve dinî bir ay değil, Suriye toplumunun gelenek ve alışkanlıklarını şekillendiren bir sosyal fenomendir. İskambil ve tavla oynar insanlar. Nargile içilir, koyu sohbetlere dalınır. Ramazan cemaatle geçirilir. Suriye’de âdet olarak arife günü herkes hamamlara gider. Sünnete riayet edip temizlenen insanlar alışverişe çıkarlar. Özellikle çocuklara yeni kıyafetler alınır. Suriyeliler bayramdan çok arife günü coşkusunu sevdiklerini söylüyorlar. Alınan yeni kıyafetler çocukların yatağının altına konur ve sabah çoluk çocuk herkes bayram namazına gider. Ülkede bayram namazından sonraki ilk iş, kabristan ziyaretidir. Vefat eden akrabalarına Kur’an okur bayram sabahı Suriyeliler. İkram olarak şerbetli kadayıfları tercih edilir. Bayramdan önce hazırlıklarını yapar, misafirlerini ağırlamaya hazır olurlar. Evlerin içi gibi dışı da hazırlanır bayrama. Hatta Ramazan boyunca evlerin, iş yerlerinin cephesi ışıklarla donatılır.

Bunların hepsini geçmiş zaman kipinde yazmaya gönlümüz elvermedi. Oysa artık ışıkla donatılacak evler de yok, bayramlık alacak çocuklar da…

Peki kamplarda süresiz misafirliklerini yaşayan Suriyelilere bayram geliyor mu? Elbette geliyor. Sabahı uyumadan karşılıyor mülteciler. Kampın içerisinde oluşturulan açık alanda namazlarını kıldıktan sonra çadırlarına dönerek önce aileleriyle bayramlaşıyorlar, ardından da akrabalarının bulunduğu çadırları ziyaret ediyorlar. Yetimler için ise kampta bir eğlence organize ediliyor. Bayramın birinci günü yapılan bu eğlenceye çevre kamplardan çocuklar da katılıyor. Bayram süresince bile olsa, çocukluklarını hatırlıyor Suriyeli yetimler.