Samet Tınas: Derviş Sohbetlerinden Gelen Muhammed (sav) Kokusu

Seyrimde bir şehre vardım,
Gördüm sarayı güldür gül,
Sultânımın tâcı tahtı,
Bağı duvarı güldür gül.
İbrâhim Ümmî Sinân
Kâinatı Hakk’ın isim ve sıfat tecellilerinin terkibinden ibaret gören sufi bakış, “Allah güzeldir, güzeli sever” (Müslim, “İman”, 147) hadis-i şerifinden hareketle el-Mübdî ve el-Cemal isimlerinin tecellisinin izini takip edegelmiştir. Bunun tabii bir neticesi olarak estetik bir dünya görüşüne sahip olmuş, bu görüşlerini de fiiliyata geçirmiştir.
Estetik anlayış şekil, renk, kelam ve sadadan başka kokuda da tezahür eder. Tasavvufi hayatın içerisinde daima olagelen koku, kimi zaman esans sürmek, kimi zaman buhur yakmakta kendini gösterirken çok defa da tabir olarak kullanılır.
Tasavvuf ve onun müesseseleşmiş hâli olan tarikatlar mebdeini Allah ve Resulü’nden aldıkları için bu meselede de aynı ulvi kaynakları rehber edinmişlerdir. O esaslardan hareketle, kültürlere göre farklılık arz eden çeşitlenmeler vücuda gelmiştir. Zaten İslam medeniyetini de, bu kültür dünyasının yekûnu teşkil etmektedir.